Dva kralja srpske pravne misli

Povod da napišem priču o dva kralja srpske pravne misli – akademika profesora dr Radomira D. Lukića i pukovnika-sudije, profesora Dobrivoja D. Babića – dva prijatelja, pravnika i utemeljivača modernog srpskog i jugoslovenskog pravosudnog sistema 20. veka, jeste pismo Ljubomira Iv. Jovića objavljeno 25. jula u rubrici Među nama. Profesionalne i lične sudbine profesora Lukića i pukovnika-sudije Babića povezane su sredinom 20. veka značajnim doprinosom pravnoj misli i pravnoj regulativi na našim prostorima, a s obzirom na to da sam obojicu dobro poznavao sebi dajem slobodu da dam skromni doprinos svedočanstvom o njihovim životima i humanosti. Profesor Lukić bio je naš kućni prijatelj, a pukovnik Babić moj otac.

Akademik Radomir Lukić (1914–1999) rođen je u Šumadiji, u selu Miloševac. Njegov otac, kao srpski vojnik u Prvom svetskom ratu, umire rano, a ubrzo potom, kad je Radomir imao samo dve godine, umire i njegova majka Zorka Bojković. Brigu o dečaku preuzima njegov deda Luka, koji ga čuva, othranjuje i školuje. Profesor Lukić preuzima dedino prezime i u rodnom Miloševcu završava osnovnu školu (koja danas nosi njegovo ime), a zatim i gimnaziju u Požarevcu. Potom upisuje Pravni fakultet u Beogradu, briljantno ga završava 1937, a potom odlazi u Francusku, gde na Sorboni, u Parizu, doktorira 1939. godine. Prilikom odbrane doktorata pojavljuje se u šumadijskoj narodnoj nošnji s opancima na nogama. Pre odbrane rada obraća se začuđenoj komisiji na francuskom jeziku pitanjem da li žele da odbranu svog doktorata (pisanog na francuskom) obavi na francuskom, engleskom ili na svom maternjem, srpskom jeziku. Doktorat dobija najveću ocenu.

Po povratku u Srbiju zapošljava se na Pravnom fakultetu u Beogradu, gde 1940. godine postaje docent. Tokom ratnih godina i okupacije ne predaje na fakultetu već živi u rodnom Miloševcu i Velikom Orašju.

Posle Drugog svetskog rata ponovo se vraća na Pravni fakultet u Beogradu, gde postaje profesor. Tokom postupka vraćanja na fakultet, posle oslobođenja, njegov povratak opstruiraju mladi skojevci i nova vlast, sa obrazloženjem da nije učesnik NOB-a. Na to burno reaguje moj otac Dobrivoje Babić, tada ministar pravde, i saopštava istinu o profesoru Lukiću, njegovoj lojalnosti i odanosti pravdi, srpskom narodu i humanosti, čime se otklanjaju sve sumnje u njegovu lojalnost o stručnost.

Tokom profesorske karijere, pored Beograda, predaje i na evropskim fakultetima u Grenoblu, Parizu, Nici, Varšavi, Moskvi i Kelnu. Član SANU postaje 1961. godine, a od 1974. do 1977. bio je i njen potpredsednik. Njegovi naučni radovi objavljeni su u 11 tomova knjiga, na više od 4.600 stranica. Posthumno, njemu u počast, najveći amfiteatar na Pravnom fakultetu, br. 5, nosi njegovo ime.

Moj otac Dobrivoje J. Babić (1907–1965) rođen je u Stalaću. Gimnaziju i Pravni fakultet završava u Beogradu, gde se druži s profesorom Lukićem. Potiče iz poznatih i dobrostojećih porodica Babić i Ćosić. Njegov otac Janićije Babić učestvuje kao srpski vojnik u Prvom i Drugom balkanskom ratu, a potom i u Prvom svetskom ratu, u kojima dobija čin i brojna odlikovanja. Vraća se na rad u Državnu železnicu, odakle odlazi na školovanje u Francusku, a zatim postaje glavni nadzornik magistralne pruge Beograd–Stalać. Ubrzo potom seli se u Beograd, gde mu deca završavaju srednje škole i fakultete Beogradskog univerziteta. Dobrivoje Babić, kao slobodnomisleći intelektualac, posle Pravnog fakulteta završava i sudsko-advokatske ispite, specijalizaciju i postaje sudija sreskih sudova u Kičevu i Kruševu (Makedonija) i Priboju na Limu i Velikom Orašju (Srbija). U Velikom Orašju zatiču ga Drugi svetski rat i okupacija Srbije i Kraljevine Jugoslavije.

Moja majka Bojana (Almozlino/Levi) Babić je Jevrejka sefardskog porekla. S porodicom je živela u Beogradu, gde je završila gimnaziju i započela studije na Likovnoj akademiji. Za Dobrivoja Babića udaje se 1935. i s njim živi u mestima njegovog službovanja. Krajem 1936. rađa blizance Predraga i Miodraga. Tokom Drugog svetskog rata u Holokaustu u logorima u Beogradu, Šapcu, Brčkom i Jasenovcu strada gotovo cela njena porodica, oko 100 duša. Holokaust preživljavaju Bojana i njena sestra Klara s porodicama, kao i Ujak i Tetka koji su bili u Bitolju (italijanska okupaciona zona).

Očev prijatelj i kolega Radomir Lukić smešta Dobrivoja, Bojanu i njihovo dvoje dece u Veliko Orašje, kod svoje rođake udovice Gore Bojković, koja ima ćerku Desanku. Ubrzo potom Dobrivoje i Bojana Babić priključuju se čuvenom Kosmajskom partizanskom odredu, koji sve vreme rata deluje u Srbiji. Deda Janićije i baba Zdravka vode brigu o deci Dobrivoja i Bojane, skrivajući ih u beogradskoj Rakovici i Stalaću. Maja 1944. Bojana i Dobrivoje u ilegali dobijaju sina Vladimira (mene), koga čuva i brigu o njemu vodi Gora Bojković, koju od tada izmilošte zovemo Majka Gora.

Posle rata Dobrivoje Babić postaje ministar pravde (poverenik za sudstvo) i radi na uspostavljanju pravnog sistema i sistema sudstva u Srbiji i novoj Jugoslaviji. Ubrzo potom vraća se svojoj osnovnoj profesiji, postaje sudija Vrhovnog suda, a zatim organizuje vojno sudstvo i postaje sudija Vrhovnog vojnog suda Jugoslavije (sve do smrti). Uporedo sa svojim poslom, posle rata postaje profesor po zvanju, predavač na Pravnom fakultetu u Beogradu i Pravnom fakultetu u Novom Sadu, na specijalističkim postdiplomskim studijama iz oblasti ratnog prava i vojnog prava, gde stručno sarađuje s profesorom Lukićem. Godine 1965. gine u automobilskoj nesreći na službenom putu na auto-putu Beograd–Zagreb kod Sremske Mitrovice, u automobilu koji nije on vozio, pod čudnim okolnostima (doba Brionskog plenuma i smene srpskog rukovodstva).

Akademik Radomir Lukić ostaće upamćen kao veliki humanista i dobar čovek, poznavalac pravne nauke i mislilac, pravnik visoko cenjen od svojih kolega u zemlji i inostranstvu i veliki podanik svog srpskog roda.

Vladimir Babić,

dipl. inž. mas., magistar tehničkih nauka, Beograd