O političkim krizama savremenog sveta

Knjiga eseja Slavoja Žižeka „Sreća se više ne smeši...”, u prevodu sa engleskog Ljiljane Marković, i u izdanju „Akademske knjige”, obuhvata članke koje je u proteklih nekoliko godina pisao za portale ovaj planetarni filozof, kako bi u njima izneo reakciju na ključne političke krize savremenog sveta.

Pišući povodom ratova u Gazi i Ukrajini, protesta u Srbiji, oslobađanja Džulijana Asanža, jačanja desnice u Evropi i krize demokratije, Žižek otkriva mehanizme ideološke manipulacije u medijima i politici. Njegov govor na Frankfurtskom sajmu knjiga 2023. godine izazvao je skandal, jer je uz osudu nasilja nad Izraelom insistirao da se čuje i palestinski glas. Pitanje antisemitizma, religije, ekološke panike i lažne učtivosti povezuje sa širim krizama kapitalizma. Žižekovi zaključci nisu uvek jednoznačni –  često su paradoksalni ‒ ali vode čitaoca ka dubljoj refleksiji o tome kako govorimo o ratu, pravu, pravdi i slobodi u svetu koji sve češće gubi veru u istinu.

Slavoj Žižek je jedan od najpoznatijih živih svetskih filozofa, najveći pečat njegovom delu daje izvorna kombinacija filozofije i psihoanalize. Područja njegovog istraživačkog rada su psihoanaliza, politička filozofija, nemačka klasična filozofija i religija. Jedan je od najpromućurnijih posmatrača postmoderne kulture, kako visoke tako i niske. U analizama koje zaustavljaju dah, tako raznolikih autora kao sto su Lakan, Hegel, Marks, Šeling i Hičkok, Vagner, Rejmond Čendler i Ridli Skot, Žižek prati strukturu fantazije kako je ona produkovana i kako se opire poznim kapitalističkim instrumentima moći. Ipak, polazna teoretska osnova mu je bila psihoanalitička teorija Žaka Lakana.

Takođe, među novim izdanjima monografija „Savremena spoljna politika Srbije – Kontinuitet i promene” Dragana Đukanovića, Marka Dašića i Milana Krstića, jedinstvena je u našoj naučnoj literaturi po tome što predstavlja temeljno i sveobuhvatno naučno istraživanje aktuelnih pojava i novih tema u oblasti političkih nauka. Stoga se može reći da su autori ove monografije na najboljem tragu koji su ostavili naši renomirani profesori i učitelji – Velja Gavranov, Moma Stojković, Ivo Visković…

U tom smislu ova monografija biće nezaobilazno štivo studentima međunarodnih odnosa na Beogradskom univerzitetu, ali i širem krugu čitalačke publike koja se interesuje za ove teme. Po rečima dr Ognjena Pribićevića, autori su obradi vrlo složene materije pristupili odgovorno, kritički i, prikazujući u praksi realno stanje naše spoljne politike, skrupulozno, ali ne i apologetski.

Knjiga Predraga Slijepčevića „Futurizam – Elementi nove filozofije prirode”, još jedno novo izdanje „Akademske knjige”, zbirka je kraćih i dužih eseja kroz koje autor spekulativno i kritički reflektuje o načinima kako dominantne, a često prećutane tekovine savremene naučnotehnološke civilizacije, boje naše odnošenje prema budućnosti čovečanstva, kako u pogledu naivne vizije te iste budućnosti, tako i u pogledu putanje kojom se krećemo sa optimističnom idejom da tu viziju ostvarimo. Oslanjajući se na svoju ekspertizu u okviru bioloških nauka, Slijepčević posmatra sadašnje stanje čovečanstva kroz vizuru dinamičnog sistema, ali se ne zadržava na prostom scijentističkom modelu opisa situacije, već iznosi interpretaciju koja se koristi poetičkim ključem koji svoje izvore nalazi u širokom spektru kreativnih rezultata, od klasičnih mitova do rok muzike.

„Možda su se savremeni bioetičari i filozofi s pravom zapitali da li je kognitivno poboljšanje čoveka neodvojivo od njegovog moralnog poboljšanja. Na obzorju metafore o usponu i samouništenju ljudske civilizacije, prema promišljanju Predraga Slijepčevića, stoje Gete, Niče, Špengler i Hajdeger, konačno i Borislav Pekić, sa svojom trilogijom o samouništenju civilizacije (’Besnilo’, ’Atlantida’ i ’1999’)… U svakom slučaju, u knjizi koja je pred nama svakako ne bih prepoznao pesimizam, kao što ga Slijepčević nije prepoznao kod Pekića”, kaže prof. dr Goran Rujević.