Od „Karoline Nojber” do „Čučuk Stane”

Izložbom fotografija „80 godina zaječarskog teatra” Narodno pozorište Timočke krajine „Zoran Radmilović” u Zaječaru započelo je  obeležavanje vrednog jubileja: osam decenija postojanja i kontinuiranog rada. Postavka obuhvata odabrane fotografije predstava igranih od prvih premijera do danas i pruža uvid u bogat i višedecenijski scenski život zaječarskog teatra. Izložba autorke Marije Simonović, istoričarke umetnosti otvorena je u galeriji Pozorišnog muzeja u Zaječaru.

Hronologija pokazuje da je još 1911. godine osnovano prvo profesionalno Timočko povlašćeno pozorište „Gundulić“ koje je predstave izvodilo u kafani „Takovo” u Zaječaru. Rasformirano je 1912. kada su glumci mobilisani za Prvi balkanski rat. Ponovo je formirano 1925. pod imenom Povlašćeno oblasno pozorište Timočke krajine, koje od 1927-1929. godine nosi naziv Timočko-kosovsko pozorište. Za vreme okupacije, 1942. osnovano je Okružno pozorište „Srbija” koje izvodi predstave uglavnom u hotelu „Zadruga” i povremeno u Esnafskom domu, i koje je rasformirano posle oslobođenja 1944. godine.

Na sednici Okružnog narodnog odbora 1946. godine doneta je odluka o osnivanju Oblasnog narodnog pozorišta sa sedištem u Zaječaru. Prva predstava, koja je odigrana na današnji dan, 2. februara 1947. godine u zgradi nekadašnjeg Esnafskog doma, na sceni novog profesionalnog pozorišta, bila je „Žita cvetaju” Jurija Mokreva. Od tada do danas u Narodnom pozorištu Timočke krajine „Zoran Radmilović” izvedeno je preko 450 premijernih predstava, kroz zaječarsko pozorište prošli su brojni glumci, reditelji i drugi kulturni stvaraoci.

Oblasno pozorište bilo je i sresko, opštinsko, gradsko, zatim Narodno pozorište Zaječar- Bor i Pozorište Timočke Krajine, da bi 1992. godine ponelo ime „Zoran Radmilović“, kada je zaživeo i festival „Dani Zorana Radmilovića“. Ime pozorišta nosi u čast glumca Zorana Radmilovića, svoga slavnog sugrađanina. Njegova zaostavština inspiriše mlade glumce i umetnike, a naziv pozorišta podseća na važnost autentičnosti, talenta i posvećenosti umetnosti.

Na inicijativu ljudi iz zaječarskog teatra 1965. godine u gradu na Timoku osnovan je jedan od najznačajnijih pozorišnih festivala u Srbiji: Susreti profesionalnih pozorišta Srbije „Joakim Vujić”. Za više od pet decenija, koliko ovaj festival traje, Zaječar je više puta bio domaćin, a ansambl pozorišta osvojio je preko 80  nagrada na festivalima koji su održavani širom Srbije, čime se svrstava u najuspešnije teatre u zemlji.

Ovo pozorište danas je mesto gde se neguju kompleksne pozorišne predstave, od klasičnih i savremenih komada do eksperimentalnih projekata, i gde se okuplja šira publika svih uzrasta.  Pozorište je osnovano sa ciljem da obogati kulturnu ponudu Zaječara i pruži prostor za umetnički izraz i razvoj glumačke i dramske scene. Komadi „Kamen za pod glavu”, „Četiri sata”, „Karolina Nojber”, „Putujuće pozorište Šopalović”, „Čučuk Stana”… samo su deo zaječarskih ostvarenja koja su pobudila pažnju publike, ali i stručnog dela javnosti, osvojivši, veliki broj nagrada.

Pozorište „Zoran Radmilović“ na čijem čelu je Vladimir Đuričić, organizuje različite kulturne manifestacije, festivale, radionice i edukativne programe za mlade i odrasle. Od marta 2018. godine pozorište je sastavni deo Ustanove Narodno pozorište Timočke Krajine – Centar za kulturu „Zoran Radmilović” u Zaječaru , čime se proširuje delatnost ove kulturne institucije.

Novoformirana ustanova organizuje tridesetak manifestacija, od kojih je većina dugogodišnja, kao što su: Zaječarska Gitarijada, Festival mladih pesnika „Dani poezije”, „Sabor frulaša” u Grljanu, Međuokružna smotra dečjeg narodnog stvaralaštva „Dens” u Gradskovu, „Hajduk Veljkovi dani” u Lenovcu, „Dani Adama Bogosavljevića” u Koprivnici, „Vražogrnački točak” u Vražogrncu, „Ilindanski sabor” u Šipikovu, „Đurđevdanski sabor”…