Poetski odrazi teskobe

Inspirisana biografijom i delom književnice Silvije Plat, „Silvija” reditelja Nemanje Mijovića je intrigantna predstava, istraživačka u formalnom smislu, multimedijalna i multižanrovska. Scenski jezik gradi živa, neposredna igra glumaca, uklopljena u ranije snimljene audio-zapise i video-snimke, kao i titlove koji ispisuju Silvijine misli, funkcionalne promene scenskog prostora, ali i učešće gledalaca u jednom delu ove zanimljive trodelne predstave. Ona se odvija u različitim prostorima zgrade Bitef teatra, promišljeno spajajući dramsku i narativnu igru, sa intenzivnim fizičkim, plesnim izražavanjem, ali i sa eksperimentalnim vizuelnim performansom i učešćem publike (u srednjem delu predstave, u Bitef art kafeu).

Aleksandra Arizanović nesvakidašnje upečatljivo igra Silviju, odnosno Ester, njen alter ego, prikazujući odrastanje protagonistkinje i život određen patnjom, neprilagođenošću, izuzetnost osuđenu na slom, uz strpljive pokušaje da se uklopi u sredinu, da pronađe ljubav kao utočište od bola. Posebno je istaknut njen težak odnos sa majkom, i krhkost duše koja ju je odvela na prostore drastične narušenosti zdravlja, u bolest i smrt po sopstvenom izboru. Glumica je gradi psihološki vrlo izražajno, u pogledu oblikovanja sjaja i bede jedne izvanrednosti, a takođe je sugestivna u telesnoj ekspresiji jakih nemira duha, bura koje su je iznutra lomile; njen elementarni, nezaustavljivi ples se može tumačiti i kao vid ritualnog očišćenja, egzorcizma unutrašnjih demona. Danilo Brakočević je odgovarajući scenski partner, uz nju predstavlja različite uloge, od Silvijinih prvih i poslednjih ljubavi, do doktora koji su pokušavali da pronađu put njenog izlečenja.

Režija Nemanje Mijovića je poetski upečatljiva i prodorna u spajanju košmarnih zvukova, igre svetla i tame, uzbudljivih scenografskih rešenja, odnosno prostorne dinamike, elegantne i simboličke, sa Silvijinim provokativnim mislima, pretočenim u reči (dizajn scene i kostima Ema Pavlović i Angela Božović, dizajn zvuka Matej Rusmir). Vizuelna opredmećenja njenog zapetljanog unutrašnjeg sveta uključuju korišćenje neonskih svetala koja pojačavaju osećanja ledene teskobe, košmara bolesti, zatim prostrane zelene travnjake, umirujućeg, meditativnog dejstva, kao polja težnje ka neobuzdanoj igri, vraćanja u doba bezbrižnosti, nevinosti, kao i instalaciju jedne velike prozirne, viseće lopte, suptilno iznutra osvetljene, simbolički sugestivnog oblika, možda vid večnosti duha, ili besmrtnosti dela koja ostavljamo i nakon smrti naših tela.

Predstava „Akvarijum”, prema tekstu i u režiji Nine Plavanjac, nosi blisku, suptilnu, istinsku osećajnost, delikatnost, vizuelnu zavodljivost, ali i bliske teme, napetih odnosa između roditelja i dece, neprilagođenosti i potrage za slobodom i stvarnim životom. „Akvarijum” je porodična drama u čijem fokusu je odnos između majke Snežane (Suzana Vuković), jedne teške, rigidne, uskogrude žene, tragično zatvorenih pogleda na život, i njene kćerke Lenke (Marija Feldeši) koja nikada za nju nije bila dovoljno dobra, pa je zbog takvog frustrirajućeg odnosa sa majkom razvila naročitu potrebu za slobodom, za življenjem izvan kalupa, i kroz odnos sa muškarcima.

U centru scene koju publika okružuje sa četiri strane nalazi se uska, zastakljena prostorija, gde su od početka predstave zatvorene, stešnjene jedna uz drugu, majka i kćerka, koje će tu do kraja ostati. Ova kutija podstiče simbolički efektna značenja, ona može biti nekakav mauzolej, grobnica živih, Ibzenova kuća lutaka, ili čak ono stakleno zvono Silvije Plat. Po potrebi dramske radnje, taj već minimalizovani, klaustrofobični prostor još više se sužava, kliznim zidovima, dalje smanjujući prostor života likova, imitacije života zapravo (scenski dizajn Zoja Erdeljan). Na sceni je, izvan te zatvorene kutije, prisutan i Lenkin pokojni otac Petar (Srđan Sekulić), njegov duh, kao i neka vrsta Lenkinog alter ega, Druga Lenka (Jana Nenadović), balerina koja je i naratorka radnje, jedna krhka, tanana, eterična devojka, sasvim drugačija od stvarne, grublje Lenke, koja se može razumeti kao projekcija kćerke kakvu je Snežana želela. Među utvarama je i Stanija (Monja Medaković Vuksanović/Aleksandra Belošević), Snežanina majka, takođe gruba i prosta žena, nemilosrdna prema kćerki, što se može tumačiti kao uzrok prirode Snežaninog odnosa prema Lenki. Atmosferu igre bitno određuju i napeti, uznemirujući zvuci koji pojačavaju osećanja mučnine, s jedne strane, dok se sa druge čuje nostalgična muzika Josipe Lisac („O jednoj mladosti”), sa značenjem kontrasta, koja simbolički odvodi likove u neki drugi život, topao, ispunjen, život koji oni verovatno nikada nisu imali, osim (možda) u snovima.