Sasvim raspršeni snovi

Glumom, fotografijom, rekonstrukcijom razdoblja o kojem govori, „Revolucionarni put” – novi film britansko-američkog pozorišnog i filmskog reditelja Sema Mendesa, pleni nizom veoma dobrih segmenata. Iako na ovom filmskom putu Mendes povremeno gubi pravac, delimično i konačni cilj, reč je delu koje ga učvršćuje kao reditelja koji i najružnije životne trenutke ume da ispriča na najlepši način. Setite se samo njegove, „Revolucionarnom putu” najsličnije, „Američke lepote”, ili kriminalističke i ratne drame „Put bez povratka” (sa Tomom Henksom) i „Marinac” (sa Džejkom Džilenhalom).

Nekom ko je, poput Mendesa, već etabliran kao vrsni poznavalac naoko idiličnog američkog predgrađa u čijim dvorištima cvetaju ruže a u životima njegovih žitelja – trnje, sasvim se sigurno morala dopasti ideja o filmskoj adaptaciji kultnog romana Ričarda Jejtsa, u kojem pisac skenira Ameriku pedesetih 20. veka,dakle na početku njenog političkog i ekonomskog uspona u prvu svetsku silu, na svet tehnomenadžera koji piju i jure za sekretaricama dok ih u velikim kućama čekaju depresivne žene-domaćice. Jejts se fokusira, a to čini i filmski scenarista Džastin Hejti, na jednu porodicu, jaz između neostvarenih želja i frustrirajućih dnevnih obaveza, postavljajući pitanje (i dan-danas veoma aktuelno): da li dvoje ljudi mogu da pobegnu od prosečnosti a da se pri tome ne udalje jedno od drugog?

Jejtsova proza apsolutno odgovara rediteljskom senzibilitetu Sema Mendesa. „Revolucionarni put” je njegov najintimniji film, gotovo kamerna melodrama, pre svega zbog načina na koji pristupa svojim likovima, do detalja analizirajući krvnu sliku jednog braka koji se posle početne zanesenosti i strasne ljubavi pretvara u glavni faktor ograničenja supružnika u sprovođenju različitih životnih prioriteta. Svojevrsna, ali svedena parafraza „Gradića Pejtona” kao još jedan dokaz da su američka predgrađa i gradovi u provinciji idealna mesta za filmsko redefinisanje omiljenih američkih simbola – porodice, braka, dobrosusedskih odnosa i lojalnosti.

U jednoj takvoj mikrosredini, u kući na Revolucionarnom putu, žive tridesetogodišnjaci – Ejpril i Frenk Viler, sa dvoje male dece. Mladi su, lepi, situirani, sa svetlom perspektivom, ponosni što su drugačiji od svojih učmalih komšija. Međutim, prvi problemi nastaju pojavom svesti o rutini. Od tog trenutka Vilerovi pokušavaju da pronađu nove životne izazove: vanbračne avanture, plan za bekstvo od beznadežne praznine života u Konektikatu selidbom u Pariz, prihvatanje višeg položaja u preduzeću, treće dete...

Ali, svi ti izazovi pretvaraju se u svoju suprotnost, u prave životne poraze, a Mendes elegantnom režijom paralelno niže događaje i njihovo proživljavanje, mudro razvijajući kontrast između sve svetlijih tonova slike i sve mračnijih emocionalnih stanja junaka. Ova vizuelno-sadržajna igra u sadejstvu sa izoštrenom glumom glavnog para čini glavne adute Mendesove režije.

„Revolucionarni put” ponovo je spojio junake „Titanika” – Kejt Vinslet (rediteljeva supruga) i Leonarda di Kaprija. Vinsletova je podarila do sada najzreliju interpretaciju. Njen srčani performans, kreiranje asimetričnih emocija, njeno lice u krupnom planu sa nagoveštajima straha i besa, dominiraju ovim tragičnim filmskim portretom američkog braka, ljubavnika sa velikim snovima i optužbom protiv sveopšte žudnje za konformizmom. Uz nju, uočljiva su i ograničenja u interpretativnim mogućnostima Leonarda di Kaprija, iako je njegov Frenk Viler upečatljiv. U filmu, u sporednoj ulozi nastupa i treća glumica iz „Titanika” – Keti Bejts, ali je kao „sporednjak” najefektniji Majkl Šenon u ulozi matematičara obolelog od shizofrenije, čija esencijalna, verbalna demontaža američkog sna čini sjajan uvod u ono što će se desiti u završnici filma.

Iako sa manama u domenu neizoštrene motivacije likova, „Revolucionarni put” je gorak, uznemiravajući film sa snažnim hipnotičkim dejstvom priče o pogrešnim potezima i uništenim snovima. Film sa važnim poukama, poput ove: „Čovek ima nekoliko prilika u životu i, ako ih propusti, jednom će se zapitati kako je ispao sporedan”.