S državnih njiva pet milijardi

Novi Sad – Republika Srbija ostvarila je protekle godine prihod od preko 5 milijardi dinara od izdavanja u zakup državnog zemljišta. Od ukupno 424.558 hektara oranica koje mogu biti predmet zakupa, čak 301.606 je u Vojvodini, gde je pod ugovorima o trenuto 232.166. U Upravi za poljoprivredno zemljište Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede ističu da efikasno gazduju poverenom imovinom, a da će nepravilnosti koje su u međuvremenu otkrivene biti strogo sankcionisane.

Prema podacima resornog ministarstva, u Srbiji ukupno ima 5.493.132 hektara poljoprivrednog zemljišta, od čega na području Vojvodine 1.921.097. Ukupna površina zemljišta u državnoj svojini iznosi 896.427 hektara, ali je 471.869 izuzeto od davanja u zakup. U severnoj srpskoj pokrajini taj odnos je 479.076 hektara naspram 177.471.

– Izuzeto je poljoprivredno zemljište u državnoj svojini koje je vraćeno selu na korišćenje po Zakonu o vraćanju utrina i pašnjaka, zemljište koje je predmet restitucije crkvama i verskim zajednicama, zemljište vraćeno po PZF-u čije se pravno i faktičko stanje razlikuje, kao i izgrađeno ili neizgrađeno zemljište u građevinskom reonu – objašnjava direktor Uprave za poljoprivredno zemljište dr Zoran Jeličić.

Najveći broj lokalnih samouprava, čak 130 od 145, doneo je godišnji program zaštite, uređenja i korišćenja poljoprivrednog zemljišta, od čega u Vojvodini 44. Na području pokrajine, uskoro bi trebalo da budu zaključeni i ugovori o izdavanju u zakup još 35.000 hektara zemljišta u državnoj svojini, pošto je konkursna procedura okončana.

– Prosečna cena zakupa je oko 140 evra po hektaru, a raspon se kreće od desetak evra za neobradivo zemljište do 840 evra. Po odluci Vlade Srbije, manji deo prihoda od oko 340 miliona dinara vraćen je zakupcima s područja pogođenih poplavama. Preostalih 4,66 milijardi dinara prosleđeno je jedinicama lokalne samouprave (40 odsto), AP Vojvodini (30 odsto) i Upravi za poljoprivredno zemljište (30 odsto) – navodi Jeličić.

Ostvarni prihod, prema njegovim rečima, koristi se u skladu sa zakonom: najveći deo za uređenje zemljišta (komasaciju, popravku atarskih puteva, poboljšanje kvaliteta obradivih površina, odvodnjavanje i navodnjavanje), zatim zaštitu (kontrolu plodnosti, protiverozione mere, protivgradnu zaštitu, poljočuvarsku službu), podsticanje tržišta zakupa i studijsko-istraživačke radove od značaja za Republiku, AP Vojvodinu i jedinice lokalne samouprave.

Kontrolom Generalnog inspektorata Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede u opštinama Alibunar, Bač, Bačka Palanka, Kikinda, Subotica, Arilje, Novi Sad, Žabalj, Inđija i Šid utvrđene su nepravilnosti u korišćenju državnih oranica tokom 2010. godine. Radilo se o bespravnom korišćenju, izvođenju investicionih radova bez saglasnosti ministarstva, pa i izdavanju u podzakup .

– Protiv svih lica podnete su prekršajne prijave, a protiv lica koja su ostvarila subvencije od Ministarstva, a nisu obrađivala poljoprivredno zemljište, već su ga davala u podzakup, podnete su i krivične prijave. Sva ova lica su sada u pasivnom statusu registra poljoprivrednih gazdinstava. Takođe, u toku je i vanredna kontrola u 14 jedinica lokalne samouprave, izabranih slučajnim uzorkom, gde se proveravaju procedure lokalnih samouprava i faktičko stanje na terenu – naglašava Jeličić.

Izmenama i dopunama Zakona o poljoprivrednom zemljištu (2009. godine) propisano je da pravo prečeg zakupa površina u državnoj svojini imaju lica koja su vlasnici infrastrukture ili se bave stočarstvom. Ovim je obezbeđeno da oni i dalje koriste zemljište na kome su investirali u infrastrukturu, ili za proizvodnju hrane za svoj stočni fond.

Ostalim licima u prvom krugu konkursa je ograničen zakup do 100 hektara. Najveća površina poljoprivrednog zemljišta koja je zakupljena od strane jednog lica, pre izmena Zakona, nalazi se na teritoriji opštine Pirot – 1.629 hektara, zatim u opštini Pančevo – 1.537 hektara i opštini Kikinda – 1.445 hektara. Najveći deo je neobradivo poljoprivredno zemljište ili obradivo zemljište lošijeg kvaliteta.