Bivša zemlja u „25. maju”

Izložbeni prostor Muzeja istorije Jugoslavije (25. maj) u Beogradu, u tekućoj godini posvetiće se ozbiljnom preuređenju izložbenog prostora kako bi opravdao svoj zvanični naziv – čelnici Muzeja planiraju da osmisle stalnu postavku koja će se baviti istorijom ujedinjenja Jugoslovena od nastanka države, 1918. godine, do njenog raspada 1991.

Prema rečima Predraga Markovića, istoričara i predsednika Upravnog odbora Muzeja istorije Jugoslavije, pored izložbe o Titovom životu, koja bi uskoro trebalo da bude otvorena, paralelno će biti rađena i nova stalna postavka o Jugoslaviji.

– Izložba o Titu osmišljena je tako da hronološki prati njegov život, dok će se postavka o Jugoslaviji baviti ključnim događajima u toj zemlji, njenim dobrim i lošim stranama – kaže Predrag Marković.

U razgovorima o novoj postavci do sada su organizovana dva skupa, kaže naš sagovornik. Jedan je održan krajem prošle godine, na kojem su učestvovali stručnjaci iz cele bivše Jugoslavije – Srbije , Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Slovenije. Nedavno je održan i manji sastanak sa stručnjacima iz regiona, a povodom toga u Beogradu je boravio i Robert Rikel, direktor Muzeja Istočne Nemačke, koji vrlo uspešno posluje.

– Rikelovo iskustvo je korisno, jer on vodi muzej koji se samofinansira od ulaznica. Muzej istorije Jugoslavije je najposećeniji u Beogradu, ima prihod i država mu pomaže. Moguće je da se malim novčanim sredstvima ostvari maksimalni ugođaj u muzeju – smatra Marković.

Hrvoje Klasić, istoričar sa odsjeka za povijest na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, bio je jedan od učesnika sastanka na kojem se govorilo o budućoj postavci u Muzeju istorije Jugoslavije. Klasić napominje da su čelnici Muzeja u Beogradu pozvali mnoge stručnjake iz regiona.

– Beograd je istraživački centar istorije Jugoslavije, ni ovde, ni u Ljubljani, Sarajevu ili Zagrebu ne postoji toliko stručnjaka koji se bave tim pitanjem. Ja sam zahvalan što su me pitali za mišljenje – ističe Klasić.

Klasić kaže da je do sada Muzej uglavnom bio posvećen Titovom životu i periodu samoupravnog socijalizma, što je donekle dovodilo u zabunu i strane turiste, najčešće posetioce Muzeja, jer su mogli da slušaju samo o liku i delu Josipa Broza Tita.

– Nadležni u Muzeju su pravilno procenili da postavku treba prilagoditi imenu – govori Klasić.

Na sastancima koji su održani, govorilo se o načinima da se iskoristi relativno ograničen prostor Muzeja, a Klasić je predložio fenomenološki pristup u osmišljavanju postavke.

– Bilo bi dobro da u različitim prostorijama bude predstavljen različit period u istoriji Jugoslavije. Primera radi, u sobi posvećenoj Kraljevini Jugoslaviji moglo bi da bude prikazano kako se rodila ideja o ujedinjenju, jedna prostorija bi mogla da bude posvećena nekoj vrsti lične karte Jugoslavije. Opšte informacije, površina zemlje, broj stanovnika, uređenje države – kaže Klasić.

On napominje da bi bilo pametno u okviru izložbe naglasiti da su narodi ostali nacionalno osvešćeni, iako se u jednom periodu, u popisu stanovnika pojavilo mnogo građana koji su se izjašnjavali kao Jugosloveni.

– Cilj nije da se stvori izložba za jugonostalgičare, nego da se prikažu dobre i loše strane te zemlje. Samoupravni socijalizam je imao svojih prednosti u odnosu na ostale komunističke zemlje, građani su mogli da putuju, održane su Zimske olimpijske igre. Činjenica je i to da je Jugoslavija imala jednopartijski sistem, na čelu sa Josipom Brozom Titom – govori Klasić.

Do nove postavke, koja bi obuhvatila čitav period nastanka i nestanka Jugoslavije, ima još vremena. Katarina Živanović, direktorka Muzeja, nedavno je izjavila da bi do novembra ove godine trebalo da bude stvorena jasna slika buduće postavke, u čemu mogu da učestvuju svi zainteresovani stručnjaci iz oblasti istorije umetnosti, muzeologije, antropologije ili sociologije. Muzej istorije Jugoslavije nastao je 1996. godine, spajanjem Memorijalnog centra „Josip Broz Tito” i Muzeja revolucije naroda i narodnosti Jugoslavije. U njegovom sastavu su muzeji „25. maj”, „Stari muzej” i „Kuća cveća”. Prostire se na preko 16.000 kvadratnih metara muzejskog prostora i devet hektara parka, a u svom fondu ima 200.000 eksponata koji mogu da ilustruju jugoslovensku istoriju.

S. Stamenković