Put do izgubljenog Drenovca

Zrenjanin – Negde oko današnjeg Zrenjanina nalazio se manastir Drenovac. Za sada su pronađeni pisani tragovi pošto se ovo svetilište pominje u spisima darodavaca Pećke patrijaršije. O ostalom se nagađa, a već decenijama se čine pokušaji da se nađu konkretni tragovi manastira. Dosad oni nisu pronađeni, ali su u svom traganju arheolozi došli do novih otkrića.

Tako se ovdašnje pravoslavno stanovništvo kroz istoriju okupljalo na potesu između Stajićeva i Perleza, a dugo se pretpostavljalo da se tu nekada nalazio manastir Drenovac. Prota Miloš Popović se i sam bavio istraživanjem i on je izneo pretpostavku da se manastir nalazio, na brežuljku pored današnjeg puta prema Beogradu, na mestu zvanom Tiganjica, gde se 1848. odigrala i bitka, a koje je do danas ostalo obeleženo jednim zidanim stubom i krstom.

Do sada su iznete i druge pretpostavke pa i ta da je Drenovac nastao u daljoj istoriji, a u 15. veku je navodno doživeo obnovu. Mnogo kasnije u Pećkom katastigu 1666. godine zabeležen je boravak srpskih monaha u ovom manastiru koji je bio muški, imao svog igumana, jeromonaha i dvojicu monaha. Pećki monasi su došli iz Bečkereka, preko Martinice (danas u ataru Lukićeva, a to je i stari naziv sela Ečka) i posle izvesnog vremena prispeli u Drenovac. Iz njega su produžili za selo Sige (stari naziv jednog dela Perleza). Perležani duboko i danas veruju da je manastir Uspenja Svete Bogorodice ili Drenovac bio na prostoru kultnog mesta Svete vodice, svojevremenog izvora pritoke Begeja, koji se zove Petra, a koji je presušio.

To je bio razlog da se na ovom mestu vrše i arheološka ispitivanja.

– Cilj našeg istraživanja bio je pokušaj da se upravo tu nađu ostaci manastira Drenovac – kaže arheološkinja Nada Benjocki. Ekipa Narodnog muzeja, a na inicijativu Vukice Popović, istoričarke umetnosti koja je dala ogroman doprinos zrenjaninskoj kulturi, krenula je u istraživanje na obali nestale reke Petre.

Tačno pre 20 godina otkriveno je nalazište. Najpre su na površini dotadašnje oranice uočeni ostaci cigle pa se dalo naslutiti da se na tom mestu nalazila građevina. Ovde je radi arheoloških ispitivanja otvorena sonda dužine 25 i širine 16 metara. Kad je skinut prvi sloj zemlje, osim građevinskog šuta, nađeni su ostaci keramike iz srednjeg veka, ali i ljudske kosti. Na 60 santimetara uočeni su obrisi temelja građevine dugačke 10,8 i široke 6 metara. Dokazano je da je reč o crkvi i nekropoli, odnosno grobnicama, u kojima je bilo i drugih nalaza.

Nada Benjocki kaže da je bilo jasno da nije reč o manastiru Drenovac za koji se misli da je imao više građevina. Materijal iz nalazišta prenošen je u zrenjaninski Narodni muzej na dalja ispitivanja, a zbog značajnog broja ljudskih kostiju iz kojih se crpe mnoga saznanja o životu čoveka u srednjem veku ocenjeno je i da se od kulturne ustanove pravi groblje. Ispitivanja nalazišta nazvanog „Sveta vodica” trajala su dve godine, a onda su prekinuta zbog NATO bombardovanja, a nisu nastavljena zbog nedostatka novca.

U međuvremenu su pronađene stare karte na kojima je ucrtano mesto na obalama Begeja i na kome se nalaze otkriveni ostaci sakralnih objekata. Možda su to ostaci manastira Drenovac. Potraga će verovatno biti nastavljena.