Istina bila najveća žrtva

Valjevo – Ovo je prva knjiga o ratnim žrtvama poražene strane. Na ovaj način Muzej žrtava genocida postavlja jedan od temelja buduće srpske nauke, istoriografije u kojoj se moraju popisati sve ratne žrtve, bez obzira na njihovu ideološku, partijsku, vojnu pripadnost, jer od Drugog svetskog rata je prošlo više od 70 godina.

Tim rečima se u ponedeljak u Valjevu dr Veljko Đurić, direktor Muzeja žrtava genocida iz Beograda, osvrnuo na upravo objavljenu knjigu valjevskog istoričara Milorada Belića „Žrtve Drugog svetskog rata iz valjevske opštine – pripadnici poraženih formacija, streljani, nestali”. U razgovoru sa novinarima pred promociju dela čiji je izdavač upravo Muzej žrtava genocida, dr Đurić je naglasio da ustanova koju vodi ima obavezu da istražuje prvenstveno srpsko stradanje, kao i stradanja Jevreja, Roma i drugih naroda i narodnosti bivše Jugoslavije i to ne samo stradanja Srba od Nemaca, ustaša, Mađara, balista, nego i srpsko-srpski rat.

„Kod drugih naroda ovakve stvari su se rešavale možda desetak, dvadeset godina posle rata, a kod nas Srba ovaj problem je nerazrešiv zato što je ideologija mnogo važnija od nauke. Ovde i dalje dobar deo nauke služi političkim opcijama...”, ocenio je dr Veljko Đurić.

Ni posle više od sedam decenija od završetka Drugog svetskog rata, u našoj istoriografiji nema saglasnosti ni o približnom broju žrtava, navodi autor Milorad Belić i dodaje da utvrđivanje broja žrtava rata nije posao samo istoričara i demografa.

„To je pitanje poštovanja svih stradalnika, bez obzira na njihovu vojnu, etničku ili versku pripadnost. To je civilizacijska potreba, da zlo ne bude zaboravljeno i kao opomena da se ništa slično ne ponovi. To je i moralna obaveza prema žrtvama, ali i prema nama koji smo pozvani da o tome pišemo”, naglašava on.

Belić je ocenio da je ideološki pristrasna posleratna istoriografija preuveličavala partizanske žrtve istovremeno satanizujući protivnika, dok je poražena strana, najviše u dijaspori, preuveličavala sopstvene žrtve, žestoko optužujući ratne pobednike.

„U oba slučaja najveća žrtva bila je istina”, navodi valjevski istoričar.

Zbornik žrtava čiji je Milorad Belić autor odnosi se na valjevski kraj, opštinu i sadrži imena osoba koje su stradale u različitim vojnim formacijama ili su bile žrtve kaznenih ekspedicija, a do sada najvećim delom nisu bile evidentirane, kao i na imena ljudi koje su partizanske jedinice pobile u poslednjim mesecima rata i neposredno po njegovom završetku.

„Sa područja opštine navedena su 1.054 imena i još 281 ime osoba sa drugih područja koje su stradale u Valjevu. Najviše ih je poginulo u poslednje dve godine rata, dok su 359 osoba iz valjevske opštine i još 203 iz susednih mesta streljali partizani po ulasku u Valjevo 1944. godine. Kada se ovaj broj doda podacima objavljenim 1995. godine u Spomenici palih boraca i žrtava fašističkog terora u opštini Valjevo, ukupno do sada utvrđenih žrtava je 3.245”, navodi Belić. On dodaje da je izvesno da je broj stradalih još veći ako se ima u vidu sudbina pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini koji su prošli takozvanu bosansku Golgotu i sudbina dobrovoljaca na Kočevskom rogu u poslednjim mesecima rata.