Laparaskopska operacija ženama olakšava izlečenje

Histerektomija je ginekološka operacija koja podrazumeva uklanjanje materice. U zavisnosti od obima operacije, histerektomija može biti delimična (kada se odstrani materica, ali se ne uklanja grlić materice), totalna ili klasična (kada se uklanja cela materica sa grlićem) i radikalna (kada se uklanja materica sa potpornim tkivima, delom vagine, kao i jajovodi, jajnici, limfni čvorovi), što treba uraditi kod malignih bolesti, zavisno od tipa i stadijuma tumora.

Dr Milica Maksimović Ćeličanin (Foto: lična arhiva)

Kako ističe dr Milica Maksimović Ćeličanin, ginekolog na „Fertiliti klinik” u Univerzitetskoj bolnici Seland u Danskoj, u zavisnosti od načina izvođenja tj. hirurškog pristupa, histerektomija može biti abdominalna, vaginalna ili laparoskopska. U poslednje vreme u mnogim centrima histerektomija se može izvesti i uz pomoć robota.

Laparoskopsko izvođenje podrazumeva uklanjanje materice minimalnim invazivnim pristupom tako što se kroz male rezove kamerom i posebnim instrumentima ulazi u trbušnu duplju i sprovodi ova operacija. Ovakva intervencija je praćena minimalnom operativnom traumom i brzim oporavkom bolesnice.

– U Skandinaviji se oko 80 odsto operacija uklanjanja materice izvodi laparoskopskim ili vaginalnim putem, a svega 20 odsto abdominalnim putem. Najčešći uzroci za laparoskopsko uklanjanje materice su miomi materice, obimna i neregularna krvarenja, endometrioza i maligni tumori. Prilikom razgovora sa ginekologom i planiranja lečenja, uvek se razmatra mogućnost medikamentoznog ili manje invazivnog hirurškog lečenja. Na primer, kod manjih mioma koji su dostupni kroz unutrašnjost materice, potrebno je razmotriti histeroskopsko uklanjanje, gde se kamera uvodi vaginalnim putem u šupljinu materice, pa se delimično ili potpuno odstranjuje miom. Takođe, kod neregularnih krvarenja se može razmotriti histeroskopsko uklanjanje sluznice materice (endometrijuma) – pojašnjava dr Maksimović Ćeličanin, koja povremeno dolazi i u Srbiju zbog lečenja pacijentkinja.

Kod pacijentkinja sa velikim miomima i takozvanom voluminoznom matericom, kod gojaznih žena, kod onih koje imaju teške endometrioze i obimne priraslice, kao i kod prethodno operisanih osoba, potrebno je razmotriti klasičnu laparotomiju (pristup materici rezom na trbuhu). Postoje studije koje kod kompleksnih dijagnoza pokazuju bolje rezultate robotske hirurgije u odnosu na laparoskopsku, dok su kod nekomplikovanih histerektomija postoperativni rezultati robotske i laparoskopske operacije slični. Odluka svakako zavisi i od tehničke opremljenosti i od iskustva hirurške ekipe.

– Operacija se najčešće izvodi u opštoj anesteziji. Kroz mali rez na pupku (0,5–1 centimetara) u trbušnu duplju se upumpava ugljen-dioksid i zatim se uvodi kamera. Ugljen-dioksid omogućava preglednost i dostupnost organa trbušne duplje. Potom se kroz te male rezove u donjem delu trbuha uvode specijalni hirurški instrumenti, kojima se uklanja tkivo materice, podvezuju krvni sudovi koji ishranjuju matericu i na kraju se materica sa grlićem odstranjuje kroz vaginu. Postoji mogućnost primene kesice u kojoj se tkivo materice može usitniti radi lakšeg uklanjanja, bez zaostajanja tkiva u trbušnoj duplji. Preporuka je da se zajedno sa matericom uklone i jajovodi da bi se redukovao rizik od kasnijeg nastanka karcinoma – naglašava naša sagovornica.

Jajnici se kod žena pre menopauze obično ne uklanjaju, u cilju održanja normalnog nivoa ženskih polnih hormona. Uklanjanje jajnika bi uvelo pacijentkinju u prevremenu menopauzu i dovelo do rizika od osteoporoze, rizika za kardiovaskularne bolesti i drugih tegoba. Posle menopauze se hormonska aktivnost jajnika gubi, tako da se prilikom histerektomije može doneti i odluka o uklanjanju jajnika zajedno sa matericom.

– Ukoliko pacijentkinja uzima neke lekove (zbog povišenog krvnog pritiska, dijabetesa i dr.), potrebno je da razgovara sa svojim lekarom o pripremi pre operacije. Ovo se posebno odnosi na lekove protiv zgrušavanja krvi. Šest sati pre operacije pacijentkinja ne sme da unosi hranu, a tokom dva sata pre operacije ne sme da pije vodu. Lekove koje koristi pacijentkinja može da uzme, ali sa minimalnom količinom tečnosti – ističe dr Maksimović Ćeličanin.

Posle operacije pacijentkinja ostaje sat ili dva sata na odeljenju intenzivne nege radi praćenja vitalnih funkcija, opšteg i lokalnog stanja, nakon čega se prevodi na postoperativno odeljenje, gde prima propisanu terapiju (antibiotik, lekove za prevenciju tromboembolije, lekove protiv bolova).

– Uobičajeno je da se pacijentkinja otpusti iz bolnice iste večeri ili sutradan ujutru, naravno ako se utvrdi da su uspostavljene normalne postoperativne funkcije (srčana radnja, disanje, rad bubrega) i da ne postoje preteće komplikacije (krvarenje). Konci se uklanjaju nakon 10 dana, ili se sami resorbuju – napominje naša sagovornica.

Najčešće komplikacije ove intervencije su infekcija, krvarenje i povrede okolnih organa. Takođe, postoji rizik od stvaranja nakupine krvi (hematoma) na šavu na vrhu vagine. Retke, ali moguće jesu povrede mokraćnih kanala (uretera), bešike i creva. Ove povrede mogu da dovedu do dužeg boravka u bolnici, lečenja antibioticima, kao i ponovne operacije, kada se ponekad pribegava klasičnoj laparotomiji. U slučaju povišene temperature, obilnijeg krvarenja ili bolova koji se ne smanjuju tokom prvih par postoperativnih dana, potrebno je da se žena javi na kontrolu. Uzeti deo uklonjene materice šalje se na histopatološku analizu. Ukoliko je nalaz benigan, dalje kontrole uglavnom nisu potrebne. U slučaju postojanja maligniteta, postupa se u skladu sa onkološkim vodičima i bolesnica se upućuje na lekarski konzilijum.