Moć nemoćnog

Vest da patrijarh Pavle ostaje na čelu Srpske pravoslavne crkve s radošću je primljena u javnosti, kako među vernicima, tako i među onima koji to nisu, ali koji su njegovi poštovaoci. Prema svim istraživanjima koja su rađena proteklih godina, patrijarh je najomiljenija i najpoštovanija javna ličnost. Sigurno da je i takav njegov status jednim delom uticao na odluku Sabora da ga „umoli” da odustane od povlačenja.

Rejting patrijarha Pavla već izvesno vreme mnogo je veći od rejtinga koji uživa srpska crkva. Sukobi i svađe između pojedinih arhijereja koji odavno tinjaju izbili su na videlo, te se ugled i poverenje koje je uživala Crkva kao institucija polako topi. Koliko god episkopi javno negirali da među njima postoji raskol, pa ponekad i optuživali medije da predimenzioniraju njihova razmimoilaženja, i protekli sabor samo je potvrdio nejedinstvo među članovima crkvene skupštine. Prvi „simptom” koji je ukazivao na ovu „boljku” naše crkve bio je vidljiv još pre početka zasedanja. Liturgiji koja je pred sam početak Sabora služena u Sabornoj crkvi nisu, kao što bi to bilo normalno i uobičajeno, prisustvovali svi arhijereji, 45 članova Sabora, već samo manji broj. Na novinarsko pitanje zašto na službi nisu bili svi episkopi, sekretar Sinoda, sveštenih Savo Jović je lakonski odgovorio da još nisu svi pristigli. To je odmah pobudilo sumnje da su neki episkopi bojkotovali liturgiju koju je služio mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije uz sasluženje episkopa australijsko-novozelandskog Irineja i lipljanskog Teodosija. Inače, Sinod na čijem je čelu mitropolit Amfilohije pre pet meseci preuzeo je upravljanje crkvom.

Iz saopštenja koje je izdala SPC, u kome se kaže da je patrijarhova molba „primljena na znanje”, nije sasvim jasno da li to znači da patrijarh Pavle ostaje na svom mestu doživotno, jer bi se odluka, kako je sročena, mogla protumačiti i kao da nisu sasvim zatvorena vrata mogućnosti njegove zamene na saboru zakazanom za maj sledeće godine.

Na dnevnom redu te skupštine, kako se nezvanično može čuti, biće najverovatnije i promena crkvenog Ustava i to u onom delu koji se odnosi na izbor patrijarha. Ovaj akt predviđa da na mesto poglavara crkve ne može biti izabran episkop sa manje od pet godina episkopskog staža. Ukoliko se to promeni, na čelo crkve bi mogao doći i neki od mlađih vladika koji su proteklih meseci pominjani kao mogući naslednici patrijarha Pavla.

Nije bez značaja ni promena načina izbora patrijarha koja bi takođe mogla da usledi na majskom saboru. Biranje takozvanim apostolskim žrebom, odnosno izvlačenjem jedne od tri koverte na kojima su imena episkopa s najvećim brojem glasova članova sabora moglo bi da bude zamenjeno glasanjem pa bi onda novi patrijarh bio biran dvotrećinskom većinom što bi povećalo šanse episkopa koji su u međuvremenu lobirali za svoj izbor.