Arhiv Jugoslavije obeležio 75 godina

Arhiv Jugoslavije ima bogato nasleđe, pod svojim svodom on čuva materijale koje objavljuje i čini dostupne svakom istraživaču i znatiželjniku, rekao je Nikola Selaković, ministar kulture, na jučerašnjem svečanom skupu povodom 75. godišnjice ove ustanove.
– Jugoslovenska država je fenomen koji još predstavlja veliku nepoznanicu. Da bismo ga razotkrili, potrebno je dobro proučiti šta je Jugoslavija bila. Prva, osnovna i poslednja tačka za takav posao jeste arhiv. I zato je on od ozbiljne važnosti za otkrivanje tih zagonetki, a možda i grešaka i propusta, zahvaljujući kojima Jugoslavija više ne postoji – naveo je Selaković.
U regionu, prema njegovim rečima, vodi se rasprava da li bi trebalo da postoji arhiv u ovom obliku u Beogradu.
– Srbija je jedna od naslednica Jugoslavije, ali je i njen predak. Ona je unela svoju državnost. Tada je Jugoslavija preuzela sve pravne akte, sve međunarodne ugovore čiji je potpisnik bila Kraljevina Srbija. Zato je arhiv ovde. Njime se dičimo, ponosimo, široko otvaramo vrata svakom dobronamernom čoveku, istraživaču koji dolazi sa teritorije naše bivše države. Od Jugoslavije Srbi su se poslednji odrekli, a neki se nisu ni do danas, smatrajući je svojom – istakao je Selaković.
Arhiv Jugoslavije je najveći na prostoru bivše Jugoslavije, naglasio je direktor Milan Terzić.
– Reč je o materijalima od 1918. do 2006. godine. O značaju arhiva govori činjenica da kroz našu čitaonicu godišnje prođe od 500 do 700 istraživača koji dolaze iz celog sveta. Na osnovu naše građe, oko 2.500 kolega je magistriralo, doktoriralo ili masteriralo. A naša biblioteka ima oko 30.000 knjiga. Naprosto, ovo je nezaobilazna stanica na mapi arhiva na prostoru jugoistočne Evrope – objasnio je Terzić.
Na svečanom skupu predstavljen je zbornik radova „Istorija Albanije i srpsko/jugoslovensko-albanski odnosi 1912–1944” dr Živka Avramovskog.
– U njemu je 14 studija članaka objavljenih između 1963. i 1992. godine u jugoslovenskim i stranim časopisima. Ova knjiga, po svom sadržaju, naslanja se na prethodno objavljeni zbornik radova o jugoslovensko-italijanskim odnosima između 1918. i 1941. godine, među kojima se nalazi šest radova istog autora. Istoriografski problemi su središte sveukupnog istraživačkog poduhvata dr Avramovskog – naveo je dr Dušan Bojković, viši arhivist Arhiva Jugoslavije, i objasnio da su predstavljeni i pravci jugoslovenske politike u ovom istorijskom periodu, posebno jugoslovensko-italijanske suprotnosti koje su se ispoljile ne teritoriji Albanije.
– Prikazana je i politika Albanije, nasleđa njene političke elite da se odupre pritisku Jugoslavije, a zatim Italije, u potrazi za međunarodnom potvrdom albanske državne samostalnosti i ostvarenjem albanskih nacionalnih ciljeva – istakao je Bojković. 
Objavljen je i zbornik dokumenata „Srpsko/jugoslovensko-egipatski odnosi 1908–1990”, za koju je uvodnu studiju napisao dr Dragan Bogetić, član Srpske akademije nauka i umetnosti.
– Ovaj zbornik predstavlja deo celine, edicije dokumenata u spoljnoj politici Jugoslavije, koja ima za cilj da približi arhivski materijal o međunarodnim bilateralnim odnosima Jugoslavije sa stranim državama u toku 20. veka. I do sada smo zajedno sa ovim zbornikom objavili 12 knjiga, a u planu je do kraja godine da izađu još dva zbornika – o odnosima Jugoslavije sa Meksikom i sa Tunisom – objasnio je Dragan Teodosić, rukovodilac Odeljenja za objavljivanje arhivske građe i međuarhivsku saradnju. 
Ovaj zbornik obuhvatio je gotovo ceo 20. vek. Dokumenti svedoče o najrazličitijim odnosima između dve zemlje koji su se razvili u ovom periodu, od trgovinskih, kulturnih, prosvetnih, naučno-tehničkih, privrednih, političkih…