Od Hamleta do Kreonta

Izložba posvećena bardu jugoslovenskog i srpskog teatra Petru Banićeviću, nekadašnjem prvaku Drame Narodnog pozorišta, autorke Dragice Gaćeše, biće otvorena od 18 sati u Muzeju Narodnog pozorišta u Beogradu. Postavka je priređena povodom dve decenije od smrti glumca čije su uloge obeležile pozorište, film i televiziju u Srbiji i bivšoj Jugoslaviji.

Posetioci će imati priliku da vide fotografije i arhivsku građu koja prati njegov umetnički put na sceni Narodnog pozorišta.

Izložba će biti otvorena do početka aprila.

„Petar Banićević je kao stena crnogorskog krša. Čvrsta, postojana, oštrih ivica, sa vrhom koji stremi u nebo. Ali srce stene, do koga se teško stiže, nežno je, i mekano kao pamučna loptica. To srce je dao svim svojim ulogama: Hamlet, Atahualpa, Leon Glembaj, Pol Parski, Trigorin, Vožd… Čim uđe na scenu znao si da je to on. Čim progovori, znao si da govori duša. Nije lako stati na scenu pored velikog glumca. Proći, nešto izgovoriti… Da. Ali biti partner, opstati na toj sceni, puna dva sata: ne. Imala sam sreću, da budem partner na sceni Petru Banićeviću. On se nije borio sa partnerom, on se borio sa samim sobom – pamtimo ovu priču glumice Dobrile Stojnić, sročenu u dahu.

Petar Banićević preminuo je 4. septembra 2006. u 76. godini života, a kremiran je četiri dana kasnije, na Novom groblju u Beogradu.

Rođen je u Nikšiću 1930. godine. Glumu je studirao na Akademiji za pozorišnu umetnost u Beogradu, u klasi profesora Raše Plaovića.

Tokom bogate karijere, igrao je na gotovo svim beogradskim scenama.

Član Narodnog pozorišta u Beogradu postao je 1954. godine, na matičnoj sceni odigrao je oko 80 uloga i ostao joj veran do kraja života. Ostvario je velike uloge u delima svetskih i domaćih klasika. Bio je Hamlet u „Hamletu”, Dimitrije u „Braći Karamazovima”, Kreont u „Caru Edipu”, Leone u „Gospodi Glembajevima”, Trigorin u „Galebu”, Alsest u „Mizantropu”, Vojvoda Draško u „Gorskom vijencu”, Volpone u „Volponeu”, Dimitrije u „Braći Karamazovima”, Nikola Pašić u „Apisu”. Takođe, bio je i Spasoje Blagojević u „Pokojniku”, Serebjakov u „Ujka Vanji”, Taltibije u „Orestiji”, „Ilarion Ruvarac u „Je li bilo kneževe večere”, Henri Higins u „Pigmalionu”, Džejms Tajron u „Dugom putovanju u noć”, Džoni Patinmajk u „Sakatom Biliju”, Muškarac u „Čoveku slučajnosti”...

Poslednju ulogu u matičnom pozorištu odigrao je 2006. godine u predstavi „Sudija” (Mirovni sudija). Vremešniji poklonici filmskog platna pamte ga kao kapetana Vilijama Dikina u filmu „Sutjeska”, dok je mlađim generacijama ostao upamćen kao doktor Vulović u seriji „Srećni ljudi”. Ostvario je zapažene role u filmovima „Biće skoro propast sveta”, „Snovi, život i smrt Filipa Filipovića”...

Igrao je u više od 50 televizijskih drama i serija: „Kapetan Mikula Mali”, „Banjica”, „Bolji život”, „Četrdeset osma”, „Vuk Karadžić”...

Za izuzetna glumačka ostvarenja, dobio je brojna prestižna priznanja kao što su Oktobarska nagrada grada Beograda, „Trinaesti jul”, „Sedmi juli”, „Milivoje Živanović”, „Raša Plaović”, Sterijina nagrada, Nagrada za životno delo „Dobričin prsten”...

Bavio se i pedagoškim radom. Izveo je pet uspešnih glumačkih generacija na Akademiji umetnosti u Novom Sadu, a vodio je i glumačku klasu na Akademiji umetnosti „Braća Karić” u Beogradu.

Narodno pozorište u Beogradu je 2010. godine ustanovilo Nagradu „Petar Banićević” koja se dodeljuje mladim glumcima.

B. G. T.