"Zelena bunda" Tare

Užice – Retko se u svetu može sresti narod kao što je naš sa tako bogatom "zelenom bundom". Jugozapadna Srbija, pre svih Tara, na izvestan način predstavlja kolevku srpskog šumarstva i vrednost koju treba čuvati, konstatuje u svojoj knjizi "Dva veka šuma i šumarstva Tare i jugozapadne Srbije" Užičanin Dragan Gerzić (77), ugledni šumarski stručnjak, čovek koji je čitav svoj radni vek proveo radeći na gazdovanju šumama tarsko-zlatiborskog područja. U pomenutom delu Gerzić je sažeo istorijat i decenijsko iskustvo u gazdovanju i iskorištavanju šuma Tare i okoline.

Pančićeva omorika i šume jele, smrče, bukve na planini Tari postale su simbol srpskog šumarstva, njihova lepota predmet divljenja, a eksperti FAO daju im visoke ocene i žele da se takvi rezultati postižu i na drugim staništima sličnih vrsta drveća u Evropi.

Zasluge za to pripadaju ovdašnjim vrsnim šumarskim stručnjacima, kao i planskom gazdovanju Tarom i njenim šumama.

"Zahvaljujući uzastopno primenjenim kontrolnim metodama u gazdovanju šumama Tare (1961, 1971, 1981, 1991, 2001, do 2010. godine) otvorena je izvanredna perspektiva za maksimalno korišćenje svih funkcija šuma", navodi Dragan Gerzić, dodajući da je u proteklih pola veka na Tari šumarska struka maksimalno došla do izražaja. Otuda i Nacionalni park na ovoj planini, otuda decenijska kultura čuvanja prirode u ovom kraju i sigurna budućnost šuma na Tari.

A koliko plan u gazdovanju i napori da šumska mehanizacija dopre u sva bespuća mogu da pomognu prirodi, svedoče i podaci izneti u Gerzićevoj knjizi. Naime, ekspert FAO dr Hans Lajbundgut posetio je Taru 1956. i 1976. godine i utvrdio da je oporavak njenih šuma iznenađujući: one imaju visok prirast, sa drvnim zalihama većim nego ranije. Sada traje period "savremenog proprirodnog gazdovanja, sa težnjom ka višenamenskoj šumi nacionalnih vrednosti", a uveden je sistem planskih, stručnih mera u korišćenju i transportu.

U knjizi "Dva veka šuma i šumarstva Tare i jugozapadne Srbije" navedeni su i podaci o najvećim i najstarijim stablima na planini, gorostasima zvanim "carevi Tare": pominje se smrča stara 360 godina, prečnika oko metar i po, jela od 250 godina sa stablom prečnika takođe metar i po, beli jasen, prečnika metar... Tu su i zanimljivosti o biljnim vrstama, njih više od hiljadu, šumskim železnicama sa drvenim šinama za spuštanje građe, žičanim železnicama, a posebno o kilometrima s mukom probijenih šumskih puteva, jer "šuma bez puta i sekire je kao soko bez krila – ne može se podići".

Dragan Gerzić poručuje da državna politika brige o šumama mora da bude promišljena i dugoročna: "Jasna vizija obezbeđuje trajnost gazdovanja šumama. Najviše bitaka za šume izgubili smo nepotrebno i nerazborito, a rat za šume se ne sme izgubiti".