Odlazak mađarskog pisca Petera Esterhazija

Peter Esterhazi, veliki mađarski pisac i jedan od najvažnijih savremenih evropskih pisaca, umro je u četvrtak popodne u Budimpešti, saopštila je piščeva porodica. Esterhazi se od septembra prošle godine, kada je saznao za tešku bolest, lečio od raka pankreasa.

Rođen u Budimpešti 1950. godine, Peter Esterhazi je preveden na većinu svetskih jezika. Prepoznat kao moderan, inovativan i duhovit pisac, Esterhazi je plenio pažnju i svojim knjigama i svojim entuzijastičkim učešćem u književnom, kulturnom i javnom životu.

Esterhazi potiče iz najslavnije mađarske aristokratske porodice koja je vekovima davala grofove, kardinale i biskupe, i presudno uticala na mađarsku i dugo vremena austrougarsku politiku.

Iako je prvi Esterhazi koji, poput njegovih predaka, nije rođen kao grof, Peter Esterhazi je nesumnjivo jedan od najvećih izdanaka ove velike porodice. O gotovo osam vekova svoje porodice Esterhazi je napisao obimni roman „Harmonia caelestis”, na kome je radio nepunih deset godina, da bi posle šokantnog otkrića da je njegov otac, poslednji grof Esterhazi, bio doušnik režima i mađarske komunističke policije, napisao nastavak ovog romana „Ispravljeno izdanje”.

Esterhazijevoj porodici je u komunističkoj Mađarskoj konfiskovana celokupna imovina, da bi 1951. godine bila deportovana u unutrašnjost zemlje, gde Esterhazijev otac, doktor prava, okopava kukuruz na državnom poljoprivrednom imanju. Tek 1956. porodici Esterhazi je dozvoljen povratak u Budimpeštu, gde Esterhazi pohađa prestižnu i poslednju nezatvorenu crkvenu gimnaziju. Jedno vreme je aktivno igrao fudbal. Peter Esterhazi je završio studije matematike. Samo nekoliko godina je radio u svojoj struci, u matematičkom institutu u Budimpešti. Od 1978. godine je profesionalni pisac.

Među velikim delima Petera Esterhazija nalaze se romani „Proizvodni roman”, „Mala mađarska pornografija”, „Pomoćni glagoli srca”, „Uvod u lepu književnost”, „Knjiga o Hrabalu”, „Čudesni život ribice”, „ Pogled grofice Han-Han”. „Nizvodno Dunavom”, „Zapisi jednog dušebrižnika”, „Jedna žena”, „Harmonia caelestis”, „Ispravljeno izdanje”, „Sloboda je težak otrov”, „Nemačka u šesnaestercu”, „Ništa od umetnosti”.

Zajedno sa mađarskim nobelovcem Imreom Kertesom napisao je knjigu „Ista priča” koja sadrži dve pripovetke: Kertesov „Zapisnik” i Esterhazijev „Život i književnost”.

Esterhazi je dobitnik niza mađarskih i međunarodnih književnih nagrada i priznanja. Bio je član Nemačke akademije za jezik i književnost, Akademije umetnosti u Berlinu, kao i Evropske akademije nauka, umetnosti i književnosti.

Na srpski jezik prevedeno je više Esterhazijevih knjiga. Poslednjih godina Esterhazijeve knjige na srpskom jeziku objavljivao je Arhipelag koji je objavio njegove slavne romane „Pomoćni glagoli srca” i „Ništa od umetnosti”, obe u prevodu Arpada Vicka, Esterhazijevog najposvećenijeg prevodioca na srpski jezik.

Poslednji put Peter Esterhazi boravio je u Srbiji pre pet godina na poziv svog izdavača Arhipelaga i Beogradskog festivala evropske književnosti, kada je imao izuzetno posećene književne večeri u Beogradu i Novom Sadu.