Džin iz baskijske porodice

Plodovi napora jasno su vidni. Recimo, film „Handija” („Džin”) Aitora Aregija i Kristobala Molona svetsku premijeru imao je upravo u glavnom takmičarskom programu festivala i tako ušao u ozbiljnu trku za prestižnu nagradu „Zlatna školjka”, o čemu odlučuje žiri kojim predsedava američki glumac Džon Malkovič.

„Handija”, kao živopisni film epohe, priča o odnosu dva brata rođena u sirotinjskim planinskim delovima baskijske oblasti Gipuzkoa početkom 19. veka. Film obuhvata i period Prvog karlističkog rata koji su Baskijci izgubili, ali i decenije posle tokom kojih će Martin i Hoakin boraviti po centrima Evrope u potrazi za srećom, stalno svesni da je promena jedina stvar koja se ne menja. Odnos Martina, koji je u krvavom ratu od 1833. do 1840. ostao invalid, i njegovog mlađeg brata Hoakina, koji je u Martinovom odsustvu porastao do džinovskih razmera, pun je ljubavi i neke vrste romantičnog rivalstva. Uvereni da će svako želeti da plati da vidi najvišeg čoveka na Zemlji, što Hoakin svakako jeste, braća će krenuti na dugo putovanje Evropom tokom kojeg će ambicija, novac i slava zauvek promeniti sudbinu te male, siromašne i na žrtve navikle baskijske porodice.

Ova filmska priča, inače zasnovana na istinitim događajima, uz svu lepotu filmskih prizora i kostima, nosi sa sobom i jasne metafore na istoriju baskijskih prostora sa autohtonim jezikom i bogatstvom tradicije. „Hundija” je osim sigurne režije, dobre glume i izdašnog snimateljskog rada, kao film pokazao i sve stvaralačke potencijale vibrantne kinematografije koja obitava u prostorima uvek uzbudljivog španskog filma.

                                     ***

U glavnom takmičarskom programu 65. San Sebastijan festivala viđen je i novi film grčkog reditelja Aleksandrosa Avranasa koji je svetsku slavu pre neku godinu stekao filmom „Gospođica Nasilje” („Miss Violence”). I poput prethodnog filma, i „Ne voli me” („Love Me Not”) je hladan i distanciran, plavim i sivim tonovima iznijansiran film o dekadentnom društvu duboko uronjenom u finansijsku i etičku krizu. Kroz priču o mladom, dobrostojećem bračnom paru koji angažuje (pa ubija) izbeglicu za surogat-majku, Avranas nudi uvid u smrt moralnosti. Poigrava se žanrovima, film započinje kao socijalnu dramu, razvija kao triler, završava na ivici horora, ali ni jednog trenutka ne gubi osnovnu nit – priču o ljudima koji se demaskiraju, pokazuju svoje istinsko nemilosrdno lice u doba teške finansijske krize.

Još jedan vrlo zanimljiv Avranasov film. Film zbog kojeg se sada već jasnije može govoriti o specifičnom stilu ovog grčkog autora, o njegovoj manipulaciji gledaočevim emocijama i njegovoj psihološkoj eksploataciji likova. I scenario za „Ne voli me” Avranas je napisao zajedno sa Kostasom Perulisem, sa kojim je već radio u četiri ruke, a opet sarađuje i sa izvanrednom glumicom Eleni Rusinu i sa glumcem Hristosom Lulisom koji su igrali i u „Gospođici Nasilje”.

                                                  ***

U trenutku slanja ovih dnevničko-filmskih beleški počinje novinarska projekcija jedinog filma na 65. San Sebastijan festivalu na čijoj se špici nalazi i ime Srbije. Kao manjinski koproducent Srbija je učestvovala u nastanku rumunskog filma „Vojnici, priča iz Ferentarija” koji kao reditelj potpisuje Ivana Mladenović, mlada srpska autorka koja se školovala na bukureštanskoj akademiji i stvara u susednoj Rumuniji.

Ovo je inače prvi dugometražni igrani film Mladenovićeve koja je na sebe već skrenula pažnju dokumentarnim filmom „Isključi svetlo”, ali i sa glumačkim učešćem u rumunskom filmu „Srce sa ožiljcima” Radua Žudea.

Produkciju ovog filma potpisuju rumunska producentkinja Ada Solomon i njena srpska koleginica Jelena Mitrović („Baš Čelik”). Zvanična svetska premijera „Vojnika” Ivane Mladenović je u večernjim satima u centralnoj festivalskoj palati Kursal.

Nagrada vlasnici najlepšeg španskog osmeha

San Sebastijan – Prvi dobitnik novoustanovljene nagrade „Jaeger-Le Coultre – doprinos latinoameričkom filmu” koja će se od ove godine redovno dodeljivati na festivalu u San Sebastijanu, postala je Paz Vega – „vlasnica najlepšeg osmeha u španskom filmu”, kako je to jednom definisao njen kolega Antonio Banderas. Zvezda Medemovih i Almodovarovih filmova, Paz Vega je glumica izuzetnog talenta koja je svojim radom na filmu i na televiziji uspešno spojila prostore sa obe strane Atlantika.